Uczestniczące w zmaganiach kierowców na torach bolidy Formuły 1 to jeżdżące dzieła sztuki i laboratoria zarazem. Każdy pojazd wart jest dziesiątki milionów dolarów i skrywa najbardziej wyrafinowane rozwiązania techniczne znane w dzisiejszej motoryzacji. Mimo, iż wyposażony jest w cztery koła i kierownicę to jednak nazwanie bolidu Formuły 1 samochodem byłoby nietaktowne.
Otóż współcześnie ścigający się kierowcy mają do dyspozycji pojazdy, których konstrukcja musi być dopracowana pod każdym względem. Dziś w świecie F1 liczy się każdy gram i każda tysięczna część sekundy.
Wszystkie bolidy F1 uczestniczące w wyścigach budowane są według ściśle określonych wytycznych przygotowywanych przez FIA (Międzynarodowa Federacja Samochodowa). W związku z tym niemal wszystkie pojazdy konstrukcyjnie są do siebie bardzo zbliżone. Różnią się tylko detalami, jednak to właśnie te subtelne, wydawałoby się, nic nieznaczące różnice decydują o finalnej zdobyczy punktowej na koniec sezonu.
Bolid F1 - silniki
Obecnie konstruowane bolidy F1 wyposażone są w silniki V8 umieszczone z tyłu o pojemności 2 400 cm3 i mocy rzędu 750 KM. Współczesne silniki moc maksymalną osiągają przy ok. 19 tys. obr./min. Wcześniej, w latach 1995 - 2006, stosowane były silniki V10 o pojemności 3 000 cm3 i mocy rzędu 1 000 KM, kręcące się swobodnie do 21 tys. obr./min. Przed 1995 rokiem stosowano silniki o pojemności 3 500 cm3. Sukcesywne ograniczanie pojemności silników w bolidach F1 podyktowane jest wytycznymi FIA, mającymi na celu zapewnienie większego bezpieczeństwa zawodnikom poprzez ograniczenie mocy stosowanych przez nich pojazdów. Jednak ograniczenie mocy spowodowało, że silniki stosowane w bolidach F1 sprostać muszą jeszcze trudniejszym wymaganiom. Niższa moc oznacza konieczność częstszego utrzymywania jednostki w zakresie maksymalnych prędkości obrotowych dla uzyskania jak najlepszych rezultatów. Ponadto, w 2005 roku wprowadzono regulacje, które zmusiły teamy do większej dbałości o jakość i żywotność stosowanych jednostek. Zgodnie ze zmianami każda jednostka napędowa musi wytrzymać trzy kolejne wyścigi Grand Prix. Nieregulaminowa wymiana jednostki na nową (częściej niż raz na trzy wyścigi) skutkuje cofnięciem zawodnika o 10 pozycji na starcie w kolejnym Grand Prix.
Obciążenia jakim poddawane są silniki powodują, że materiały stosowane do ich wytwarzania muszą być najwyższej jakości. Obecnie do budowy silników bolidów F1 stosuje się przede wszystkim stal, tytan i aluminium, z którego wykonywany jest blok (niska masa).
Ponadto, od 2006 roku silniki są homologowane i zakres zmian w nich dokonywanych przez teamy został ograniczony do minimum. Zgodnie z wytycznymi FIA minimalna waga jednostki napędowej to 95 kg a maksymalna średnica cylindrów to 98 mm.
Głównymi dostawcami silników do bolidów F1 są Ferrari, Toyota, Honda, BMW, Renault i Mercedes-Benz zaopatrujący w silniki zespół McLaren.
Silnik bolidu F1 współpracuje z półautomatyczną sekwencyjną skrzynią biegów o maksymalnie 8 biegach (w tym wsteczny). Biegi zmieniane są przy użyciu łopatek przy kierownicy. Szybkość zmiany przełożeń w bolidzie F1 odbywa się w ułamku sekundy. Zaawansowanie techniczne oraz konieczność przeniesienia ogromnej mocy z silnika na koła bolidu powodują, ze wytrzymałość tego podzespołu jest również problemem dla wielu zespołów. Ponadto, od 2008 roku regulacje FIA narzuciły obowiązek stosowania tej samej skrzyni biegów w czterech kolejnych wyścigach z cyklu.
Silniki bolidów napędzane są specjalnym paliwem, które od 2008 roku musi zawierać kilka procent biokomponentów. Paliwo stosowane przez poszczególne teamy jest uniwersalne i nie może podlegać indywidualnym modyfikacjom. Bak, wykonany z odpornej na przecieki gumy i pokryty Kevlarem, umieszczony jest tuż za plecami kierowcy. Maszyna tankująca bolid to wysokosprawnościowa pompa o wydajności ok. 12 l/s.
Bolid F1 - nadwozie
Kokpit bolidu F1 wykonany jest z włókien węglowych, bardzo lekkiego i jednocześnie wytrzymałego materiału. W celu zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa kokpity poddawane są seriom testów zderzeniowych, które mają zagwarantować przetrwanie kierowcy w momencie kolizji. Jak pokazał wypadek Roberta Kubicy z 2007 roku w Montrealu wytrzymałość kokpitów jest bardzo wysoka. Kierowca spoczywa w pozycji półleżącej. Całe centrum sterowania bolidem to kierownica zaopatrzona w kilkanaście przycisków i pokręteł, za pomocą których kierowca manipuluje nastawami bolidu. Najważniejszym elementem bolidu F1 decydującym o jego właściwościach jezdnych jest nadwozie. Pierwotnie uważano, iż to opony, ich odpowiednia jakość, mieszanka, konstrukcja i dobór mają największy wpływ na charakterystykę i prowadzenie się bolidu. Jednak wieloletnie badania i testy udowodniły, że to właśnie konstrukcja i właściwości aerodynamiczne w największym stopniu decydują o właściwościach jezdnych bolidu.
Największym problemem większości teamów jest odpowiednie dobranie charakterystyki bolidu. Złotym środkiem jest znalezienie wariantu ustawień, w którym kierowalność bolidu F1 (warunkowana odpowiednim dociskiem do podłoża) idealnie współgra z osiągami. Co kryje się pod pojęciem idealnego kompromisu? Jest to takie ustawienie pojazdu, w którym siła dociskowa gwarantuje idealne właściwości jezdne i jednocześnie nie jest na tyle duża, by powodować straty wynikające ze zbyt dużych oporów. Podstawowymi elementami w konstrukcji bolidu odpowiedzialnymi za odpowiedni docisk bolidu do podłoża są skrzydła (przednie i tylne) oraz dyfuzor znajdujący się pod bolidem (wywołuje zjawisko przysysania bolidu do podłoża dzięki tzw. ,,efektowi przyziemnemu"). W konstrukcji bolidu niemal wszystkie elementy są dopracowane do perfekcji pod względem właściwości aerodynamicznych. Jedynym elementem, z którym konstruktorzy mają największy problem są ... koła bolidu. Aby zniwelować opory przez nie generowane i ograniczyć ich wpływ na aerodynamikę bolidu na skrzydle przednim montuje się drobne elementy aerodynamiczne, które mają poprawić przepływ powietrza wokół kół.
Bolid F1 - opony
Opony stosowane w bolidach F1 dostarczane są przez jednego producenta - firmę Bridgestone. Istnieją cztery typy opon: na suchy tor wykonane z twardej mieszanki (bez białego paska), na suchy tor wykonane z miękkiej mieszanki (z białym paskiem), na wilgotny tor (intermediaty) oraz na mokry tor. Wszystkie opony zaopatrzone są w min. 4 rowki biegnące wzdłuż opony (zmniejszające przyczepność bolidu = redukujące prędkość). Od 1997 roku zakazano stosowania opon tylu slicki (całkowicie gładkie) w celu ograniczenia prędkości bolidów. Opony przednie nie mogą być szersze niż 355 mm, natomiast tylne szersze niż 380 mm. Cechą charakterystyczną opon jest ich stosunkowo niska trwałość (maksymalnie 200 km) oraz wrażliwość na zmiany temperatury. Optymalna temperatura dla pracy opon w bolidach F1 to ok. 90 - 95°C. Dlatego też stosuje się specjalne koce grzewcze za pomocą których tuż przez wyścigiem opony doprowadzane są do optymalnej temperatury. W sytuacjach niedogrzania opon zmienia się diametralnie ich charakterystyka oraz kierowalność całego bolidu (niższa temperatura gumy = niższe ciśnienie gazu wypełniającego oponę = gorsze przyleganie do podłoża = niższa przyczepność).
Bolid F1 - osiągi
Osiągi współczesnych bolidów F1 są oszołamiające. Przyspieszenie 0 - 100 km/h trwa mniej niż 2 s, 0 - 200 km/h zajmuje mniej niż 4 s. Przy tym spalanie oscyluje wokół 75 litrów na każde 100 km. Dzięki ogromnej sile docisku, oponom i konstrukcji hamulców bolid F1 zatrzymuje się z prędkości 100 km/h na dystansie mniejszym niż 18 m.
Istny high - tech na kółkach...
| « poprzednia | następna » |
|---|
